Cartref | Gofynnwch ni | Canllaw termau buddsoddi

A

Angylion busnes
Unigolion sy’n darparu cyllid sbarduno neu gychwynnol i entrepreneuriaid yn gyfnewid am ecwiti. Fel arfer mae angylion yn cyfrannu llawer mwy nag arian yn unig – yn aml mae ganddynt wybodaeth o’r diwydiant a chysylltiadau y gallant eu rhoi i’r entrepreneuriaid. Weithiau mae gan angylion gyfarwyddiaethau anweithredol yn y cwmnïau maent yn buddsoddi ynddynt.

Ailgyfalafu
Mae hyn yn cyfeirio at newid yn y ffordd y caiff cwmni ei ariannu. Mae’n ganlyniad cyfraniad cyfalaf, naill ai drwy godi dyled neu ecwiti.

AIM
Marchnad fuddsoddi amgen, marchnad stoc a reoleiddir gan Gyfnewidfa Stoc Llundain ac a fwriedir ar gyfer cwmnïau llai.

Amrywiant
Y gwahaniaeth neu’r bwlch rhwng yr hyn a fwriadwyd fel rhan o gyllideb (ffigwr a gyllidebwyd) a’r hyn a ddigwyddodd mewn gwirionedd. Defnyddir fel offeryn ar gyfer monitor a rheoli cyllidebau.

Anhylif
Gelwir buddsoddiad yn anhylif os na ellir ei droi’n ôl yn arian yn gyflym ac am gost isel. Mae cyfranddaliadau mewn cwmnïau llai yn fwy tebygol o fod yn anhylif na’r rhai mewn cwmnïau mwy; byddant yn llai hawdd i’w gwerthu ac rydych yn debygol o ganfod bod yr ystod neu’r gwahaniaeth rhwng y pris prynu a’r pris gwerthu yn ehangach o lawer.

Ansolfent
Pan na all cwmni dalu dyledion sy’n ddyledus ganddo.


APR
Cyfradd ganrannol flynyddol.


Arnofio
Lansio neu gyllido busnes drwy fasnachu ei gyfranddaliadau ar gyfnewidfa stoc.

Ased
Unrhyw beth y mae unigolyn, busnes neu sefydliad ariannol yn berchen arno sydd â gwerth presennol neu werth yn y dyfodol h.y. gellir ei droi’n arian. Yn nhermau cyfrifo, mae ased yn rhywbeth o fudd economaidd yn y dyfodol o ganlyniad i drafodion blaenorol. Gall asedau diriaethol fod yn dir ac adeiladau, gosodiadau a ffitiadau; mae ewyllys da, patentau a hawlfreintiau yn enghreifftiau o asedau anniriaethol.

Asedau cyfredol
Eitemau sydd naill ai’n arian nawr neu y disgwylir iddynt droi’n arian o fewn blwyddyn. Ymhlith y rhain mae arian parod, dyledwyr, stoc a gwarannau gwerthadwy.

Asedau sefydlog
Tir, adeiladau, peiriannau, offer ac asedau eraill (gyda bywyd o fwy na blwyddyn) na ellir eu symud yn hawdd neu eu gwerthu’n gyflym ac a gafaelir er mwyn parhau â busnes cwmni (gweler asedau cyfredol).

B

BBaCh
Busnesau bach a chanolig eu maint

Beddfaen  
Pan fydd cwmni ecwiti preifat wedi codi cronfa, neu ei fod yn dymuno cyhoeddi achos o gau sylweddol, gall ddewis hysbysebu’r digwyddiad yn y wasg ariannol – gelwir yr hysbyseb yn feddfaen. Fel arfer mae’n rhoi manylion faint o arian a godwyd, y dyddiad cau a’r prif fuddsoddwyr.

Benthyciad gweithredu
Benthyciad y bwriedir iddo fod yn gyllid tymor byr i gefnogi llif arian neu gwmpasu treuliau gweithredu o ddydd i ddydd. Mae benthyciadau o’r fath yn rhan o’r llinell credyd.

Benthyciad pontio
Math o gyllid tymor byr sy’n caniatáu i gwmni barhau i redeg hyd nes iddo allu trefnu cyllid tymor hwy. Weithiau mae cwmnïau yn gofyn am y benthyciad hwn am eu bod yn rhedeg allan o arian cyn iddynt dderbyn cyllid tymor hwy; weithiau maent yn gwneud hynny er mwyn cryfhau eu mantolen cyn i’r cwmni gael ei roi ar y farchnad stoc.

Benthyciadau rhwng cwmnïau
Mae benthyciadau rhwng cwmnïau yn fenthyciadau a roddir gan un o unedau busnes cwmni i un arall,


Benthyciadau – gweler cyllido dyled

Bil cyfnewid
Dogfen ysgrifenedig yw bil cyfnewid sy’n cyfarwyddo’r person y cyfeirir ato i dalu swm penodol i berson arall erbyn dyddiad penodedig.

Bond
Math o IOU a roddir gan gwmnïau neu sefydliadau. Yn gyffredinol mae ganddynt gyfradd llog a gwerth aeddfedrwydd sefydlog.

Buddsoddiad cyfalaf
Arian a ddefnyddir i brynu asedau sefydlog ar gyfer busnes, fel tir, adeiladau neu beirianwaith. Mae hefyd yn cyfeirio at arian a fuddsoddir mewn busnes ar sail y ddealltwriaeth y caiff ei ddefnyddio i brynu asedau parhaol yn hytrach nag i dalu am gostau gweithredu o ddydd i ddydd.

Buddsoddiad
Rhoi arian i mewn i ased ac eithrio adbrisiant cyfalaf, difidendau, a/neu enillion llog.


Buddsoddwr angel
Gweler angylion busnes

Buddsoddwyr
Darparwyr cyfalaf ar gyfer yr hirdymor, yn wahanol i roddwyr benthyciadau cyfalaf tymor byr. Mae gan fuddsoddwyr hawliau nad yw rhoddwyr benthyciadau yn eu mwynhau – ac maent yn agored i risgiau nad yw rhoddwyr benthyciadau yn agored iddynt.

Busnes sydd wedi methu
Cwmni sydd wedi gorffen gweithredu am nad yw’n gallu gwneud elw neu ddod â digon o refeniw i dalu ei dreuliau.

Bwrdd cynghori
Mae bwrdd cynghori yn gyffredin ymhlith cwmnïau llai. Mae’n llai ffurfiol na bwrdd cyfarwyddwyr. Mae fel arfer yn cynnwys pobl, a ddewisir gan y rhai a sefydlodd y cwmni, y gall eu profiad, eu gwybodaeth a’u dylanwad fod o fudd i dwf a chyfeiriad y busnes. Bydd y bwrdd yn cyfarfod o bryd i’w gilydd ond nid oes ganddo unrhyw gyfrifoldebau cyfreithiol mewn perthynas â’r cwmni.

C

Caffael
Pan fydd un cwmni yn meddiannu cwmni arall ac yn sefydlu ei hun yn glir fel y perchennog newydd. Mae caffael hefyd yn disgrifio unrhyw drefniant lle mae’r cynigiwr yn meddu ar 50 y cant neu fwy o’r cwmni a feddiannir.

Codi arian
Y broses y mae cwmni ecwiti preifat yn ei dilyn i sicrhau ymrwymiadau ariannol gan bartneriaid cyfyngedig ar gyfer cronfa. Mae cwmnïau fel arfer yn gosod targed pan fyddant yn dechrau codi arian ac yn cyhoeddi yn y pen draw bod y gronfa wedi cau wrth gyrraedd swm penodol.

Colled
Y term a ddefnyddir pan fydd yr incwm ar gyfer prosiect neu fusnes yn llai na’r gwariant.

Credyd
Y broses lle mae sefydliad yn darparu nwyddau neu wasanaethau i gwsmer ac yna’n caniatáu cyfnod penodol o amser iddynt dalu am hyn.

Credydwyr
Person neu gwmni y mae arian yn ddyledus iddynt.

Cronfa gytbwys
Cronfa sy’n gwasgaru ei buddsoddiadau rhwng mathau amrywiol o asedau fel stociau a chyfranddaliadau a bondiau. Gall buddsoddwyr osgoi risg ormodol drwy gydbwyso eu buddsoddiadau yn y dull hwn, ond dylent ddisgwyl elw canolig yn unig.

Cronfa fythwyrdd
Cronfa lle caiff yr elw a gynhyrchir gan ei buddsoddiadau ei sianelu’n awtomatig yn ôl i’r gronfa yn hytrach na chael ei ddosbarthu’n ôl i fuddsoddwyr. Y nod yw cadw cyflenwad parhaus o gyfalaf ar gael ar gyfer buddsoddiadau pellach.

Cwmni cyfyngedig
Mewn cwmni cyfyngedig, mae dyledion y cwmni ar wahân i rai y rhanddalwyr.


Cwmni newydd
Cwmni sydd yn ei gyfnod cyntaf o weithredu.


Cwmni portffolio
Dyma un o’r cwmnïau a gefnogir gan Gyllid Cymru.

Cwmni yn prynu yn ôl
Y broses lle mae cwmni yn prynu yn ôl cyfran a ddelir gan fuddsoddwr ariannol, fel cwmni ecwiti preifat. Dyma un ffordd o adael ar gyfer cronfeydd ecwiti preifat.

Cwmnïau deillio
Cwmnïau caeth neu led-gaeth yw’r rhain sy’n dod yn annibynnol o’u sefydliadau rhiant.

Cyd-fenter
Cydweithredu rhwng dau unigolyn neu fusnes neu fwy mewn menter fusnes benodol yn hytrach na pherthynas barhaus. Gall fod yn gytundeb syml rhwng dau barti o ran pwy sy’n gwneud beth ac yn cael beth neu gall fod yn drefn hollol newydd i’r cwmni a sefydlwyd at y diben penodol o ymgymryd â busnes ar y cyd.

Cyd-fuddsoddiad
Unrhyw ddau barti sy’n buddsoddi ochr yn ochr â’i gilydd yn yr un cwmni.

Cyfalaf benthyciad
Ffurf ar ddyled y mae’n rhaid ei had-dalu ar amser penodol yn y dyfodol (yn wahanol i orddrafft banc y gallai fod angen ei ad-dalu ar fyr rybudd).

Cyfalaf benthyciad
Ffurf ar ddyled y mae’n rhaid ei had-dalu ar amser penodol yn y dyfodol (yn wahanol i orddrafft banc y gallai fod angen ei ad-dalu ar fyr rybudd)

Cyfalaf buddsoddi
Cyfalaf ecwiti hirdymor a ddarperir gan sefydliadau i hwyluso twf mewn cwmnïau preifat. I ryw raddau mae’r term yn gyfnewidiol gyda chyfalaf menter. Fodd bynnag, mae’n pwysleisio bod cyfalaf o’r fath ar gael ar gyfer prosiectau twf a gynhelir gan amrywiaeth o fusnesau ifanc a sefydledig, lle y caiff cyfalaf menter ei ddarparu’n bennaf ar gyfer MBOs neu MBIs sy’n newid perchenogaeth y busnes.

Cyfalaf datblygu
Cyfalaf ar gyfer cwmnïau sefydledig sy’n adennill costau neu hyd yn oed yn masnachu ac yn gwneud elw. Mae’r cwmni yn defnyddio’r cyfalaf i gyllido symudiadau strategol, fel ehangu a thwf.

Cyfalaf gwaith
Swm yr arian y mae ei angen ar fusnes er mwyn talu am ei weithgareddau o ddydd i ddydd, fel talu cyflogau, prynu deunyddiau crai a thalu biliau. Y prif ffynonellau yw asedau cyfredol ond mae angen i rwymedigaethau cyfredol busnes gael eu hystyried hefyd wrth gyfrifo faint o arian sydd gan fusnes i’w wario.

Cyfalaf menter
Y term a roddir i fuddsoddiadau cynnar. Gall Cyllid Cymru gynnig cyllid i fusnesau cyfnod cynnar yng Nghymru.

Cyfalaf o dan reolaeth
Dyma swm y cyfalaf sydd gan y gronfa i’w waredu, ac mae’n ei reoli at ddibenion buddsoddi.


Cyfalaf risg
Gweler cyfalaf menter.

Cyfalaf sbarduno
Darparu cyllid yn gynnar iawn i gwmni sydd â menter neu syniad busnes ond sydd heb ei sefydlu eto. Gall Cyllid Cymru ddarparu cyfalaf sbarduno i gwmnïau newydd technegol o Gronfa Sbarduno Technoleg Cymru.

Cyfalaf twf neu gyfalaf datblygu
Cyfalaf ecwiti hirdymor a godir i ganiatáu cwmni i dyfu’n uchelgeisiol heb ddibynnu’n llwyr ar ddyled banc tymor byr.

Cyfarwyddwr anweithredol
Cyfarwyddwr rhan amser sy’n rhannu holl gyfrifoldebau cyfarwyddwr gweithredol cwmni, ond nad yw’n rhan o redeg y cwmni o ddydd i ddydd.

Cyfleuster gorddrafft
Swm o arian y mae gan fusnes sydd â chyfrif banc hawl i’w fenthyg dros dro oddi wrth fanc ar gyfradd llog a dros gyfnod o amser y cytunwyd arno.

Cyflogeion yn Prynu Busnesau (EBO)
Pan fydd cyflogeion yn prynu busnes naill ai’n uniongyrchol neu drwy ymddiriedolaeth.

Cyfnod cloi
Darpariaeth yn y cytundeb danysgrifennu rhwng banc buddsoddi a chyfranddalwyr presennol sy’n gwahardd pobl fewnol gorfforaethol a buddsoddwyr ecwiti preifat rhag gwerthu fel IPO.

Cyfnod credyd
Yr amser a roddir i gwsmeriaid dalu an nwyddau neu wasanaethau a dderbynnir.

Cyfnod cynnar
Dyma pan fydd cwmni yn ei gyfnod cynnar o ddatblygiad. Mae hyn yn golygu bod y cwmni wedi cael ei sefydlu’n ddiweddar iawn, neu’n cael ei sefydlu o hyd - mae angen cyfalaf arno er mwyn datblygu a dod yn gwmni sy’n gwneud elw. Gall Cyllid Cymru gynnig cyllid i fusnes cyfnod cynnar.

Cyfnod dal
Dyma gyfnod yr amser y cedwir buddsoddiad. Er enghraifft, os bydd Cwmni A yn buddsoddi yng Nghwmni B ym mis Mehefin 1996 ac yna’n gwerthu ei gyfran ym mis Mehefin 1999, y cyfnod dal yw tair blynedd.

Cyfradd llosgi
Y gyfradd y mae busnes newydd yn defnyddio ei gyllid cyfalaf menter cyn iddo ddechrau ennill unrhyw refeniw.

Cyfranddaliadau cyffredin
Cyfranddaliadau sy’n cynrychioli hawliau perchenogaeth a phleidleisio mewn busnes.

Cyfranddaliadau dewis
Fel cyfranddaliadau cyffredin, maent yn cynrychioli perchenogaeth mewn busnes. Fodd bynnag, mae’r cyfranddaliadau hyn fel arfer yn rhai lle na ellir pleidleisio ac mae ganddynt gyfradd difidend sefydlog. Os bydd diddymu yn digwydd, mae cyfranddalwyr dewisol yn cael eu hystyried yn uwch ar y rhestr na chyfranddalwyr cyffredin ond y tu ôl i gredydwyr ar gyfer hawliadau yn erbyn asedau’r busnes.

Cyfranddaliadau y gellir eu hadennill
Cyfranddaliadau y gellir eu hailbrynu gan y cwmni am werth a bennwyd ymlaen llaw.

Cyfranddaliwr
Unrhyw berson, cwmni neu sefydliad arall sy’n berchen ar o leiaf un cyfranddaliad o stoc cwmni. Mae cyfranddalwyr yn berchnogion cwmnïau.

Cyfrif cyfredol cyfarwyddwyr sydd mewn gorddrafft
Dyma gofnod o unrhyw drafodion rhwng cyfarwyddwr a’r cwmni sydd wedi arwain at fynd i orddrafft.

Cyfrif elw a cholled
Datganiad ariannol sy’n cyflwyno refeniw, treuliau ac elw (neu golledion) sefydliad yn ystod cyfnod penodol o amser.

Cyfrifon derbyniadwy
Arian sy’n ddyledus i gwsmeriaid.


Cyfrifon taladwy
Arian sy’n ddyledus i gyflenwyr


Cyfryngwr
Unrhyw un, fel cyfrifydd neu fanciwr, mewn sefyllfa i ddod â’r prif nodweddion mewn bargen neu fargen bosibl.

Cyllid caffael
Yn aml mae angen i gwmnïau ddefnyddio cyllid allanol i ariannu proses gaffael. Gall hyn fod ar ffurf dyled banc a/neu ecwiti, er enghraifft dosbarthu cyfranddaliadau.

Cyllid dilynol
Yn aml mae angen i gwmnïau gael sawl rownd o gyllid. Os bydd buddsoddwr wedi buddsoddi mewn cwmni arbennig yn y gorffennol, ac yna’n darparu cyllid ychwanegol yn ystod cam diweddarach, adwaenir hyn fel ‘cyllid dilynol’. Gall Cyllid Cymru gynnig cyllid dilynol i fusnesau mae’n gweithio gyda hwy.

Cyllid ecwiti
Cyfalaf a fuddsoddir mewn busnes ar gyfer y tymor canol i hirdymor yn gyfnewid am gyfran o’r berchenogaeth ac weithiau elfen o reoli’r busnes.

Cyllid mesanîn
Math o gyllid benthyciad sydd rhwng ecwiti a dyled wedi’i diogelu. Weithiau caiff benthyciad gyda darpariaeth ecwiti- drwy warantau neu opsiynau - ei ymgorffori yn y fargen. Gall Cyllid Cymru strwythuro cyllid mesanîn ar gyfer busnesau.

Cyllido
Y weithred o ddarparu adnoddau ariannol i gyllido angen, ymhlith y ffynonellau cyllid mae credyd, cyfalaf menter, rhoddion, grantiau, cynilion, cymorthdaliadau, a threthi.

Cymhareb gyfredol
Cymhareb cyfanswm yr asedau cyfredol i rwymedigaethau cyfredol.

Cynllun busnes
Dogfen a baratowyd gan y tîm rheoli sy’n crynhoi amcanion gweithredol ac ariannol busnes ac mae’r cynlluniau a’r cyllidebau manwl yn dangos sut y caiff yr amcanion eu gwireddu. Mae’n wahanol i gynnig buddsoddi am fod y cynllun busnes yn cael ei ystyried fel dogfen fewnol. Gweler A allaf gael unrhyw help gyda fy nghynllun busnes?

Cynllun gadael
Gall cronfa wireddu ei buddsoddiad mewn cwmni drwy gynllun gadael – drwy gynnig cyhoeddus cychwynnol, gwerthiant masnach, gwerthu i gwmni ecwiti preifat arall neu drwy reolwyr yn prynu’r busnes. Gweler cynlluniau gadael Cyllid Cymru.

Cynllun tro ar fyd
Darperir arian fel rhan o gynllun tro ar fyd i gwmni sy’n profi anawsterau ariannol difrifol. Y nod yw darparu digon o gyfalaf i ddod â chwmni yn ôl o sefyllfa lle mae bron â methu. Gall buddsoddiadau tro ar fyd gynnig elw arbennig i fuddsoddwyr ond mae anfanteision: mae’r ansicrwydd sydd ynghlwm wrth y cynlluniau yn golygu eu bod yn rhai risg uchel ac yn cymryd amser i’w gweithredu.

Cynnig cyhoeddus cychwynnol (IPO): Cynnig a gwerthu cyfranddaliadau cwmni am y tro cyntaf ar farchnad gyhoeddus fel cyfnewidfa stoc.

Cytundeb buddsoddi
Dyma grynodeb o brif dermau buddsoddi mewn cwmni. Yn nodweddiadol, bydd yn disgrifio swm y cyfranddaliadau a’r mathau o gyfranddaliadau i’w dosbarthu. Bydd yn gosod y dull ar gyfer dychwelyd cyfalaf y buddsoddwyr a’r ffordd y caiff buddsoddwyr eu hamddiffyn pan fydd eu harian mewn perygl. Bydd hefyd yn cynnwys gwarantau y bydd rhai materion busnes yn parhau mewn perthynas â’r cwmni.

D

Dadansoddiad adennill costau
Lefel y gwerthiannau angenrheidiol er mwyn i gwmni dalu ei holl gostau sefydlog ac amrywiol am gyfnod penodol, h.y. er mwyn i’r busnes beidio â gweithredu drwy wneud colled. Uwchben y gwerthiannau sy’n adennill costau, bydd cwmni yn gwneud elw.

Derbynyddiaeth weinyddol
Term sy’n disgrifio derbynyddiaeth yn y DU. Os na fydd cwmni yn ariannol hyfyw, gellir penodi derbynnydd gweinyddol i redeg y cwmni, gyda’r bwriad o’i werthu fel busnes gweithredol fwy na thebyg. Yna, dywedir bod y cwmni mewn derbynyddiaeth weinyddol neu’n fwy cyffredin, mewn derbynyddiaeth.

Derbynyddiaeth
Y term cyffredin ar gyfer derbynyddiaeth weinyddol.

Dibrisiant
Ffigur tybiannol a godir ar orbenion sefydliad er mwyn caniatáu ar gyfer gostyngiad yng ngwerth asedau sefydlog o ganlyniad i draul dros fywyd yr ased. Dangosir yr asedau sefydlog hyn ar y fantolen ar ôl i’r newid perthnasol ar gyfer dibrisiant gael ei ddidynnu.

Diddymiad
Gwerthu holl asedau cwmni, i’w dosbarthu i gredydwyr a chyfranddalwyr yn nhrefn blaenoriaeth. Gall hyn fod o ganlyniad i fethiant y cwmni neu drwy gytundeb ymhlith cyfranddalwyr.

Difidend
Difidend yw faint o elw cwmni a gaiff ei dalu i gyfranddalwyr bob blwyddyn.

Diogelwch
Mae diogelwch yn offeryn ariannol y gellir ei negodi sy’n cynrychioli rhyw fath o werth ariannol.

Diofyn
Os caiff termau cytundeb buddsoddi/benthyciad eu torri, yna mae’r busnes yn ddiofyn.

Diwydrwydd Dyladwy
Mae buddsoddi’n llwyddiannus mewn ecwiti preifat ar lefel gronfa neu gwmni yn gofyn am archwilio manwl. Fel buddsoddiad hirdymor, mae’n hanfodol adolygu a dadansoddi pob agwedd ar y fargen cyn llofnodi. Mae galluoedd y tîm rheoli, cofnod perfformiad, llif y fargen, strategaeth fuddsoddi a materion cyfreithiol yn enghreifftiau o feysydd yr archwilir iddynt yn llawn yn ystod y broses diwydrwydd dyladwy.

Dyddiau dyledwyr
Adwaenir hefyd fel ‘cyfnod casglu ar gyfartaledd’, dyma’r gymhareb ariannol sydd (ar gyfartaledd) yn dangos pa mor effeithiol y mae sefydliad wrth gasglu’r hyn sy’n ddyledus iddo.

Dyled i ecwiti
Cymhariaeth dyled i ecwiti mewn strwythur cyfalaf busnes.

Dyled wael
Cyfrifon derbyniadwy sy’n debygol o barhau i fod yn rhai na ellir eu casglu ac a gaiff eu dileu.

Dyled
Yn nhermau cyllid busnes mae gwahaniaeth rhwng dyled ac ecwiti. Dyled yw arian a fenthycir oddi wrth fanc neu sefydliad arall sy’n agored i log a delir ar gyfradd benodol. Rhaid i’r cyfanswm a fenthycir gael ei ad-dalu naill ai ar ddyddiad penodol neu ar gais y banc.

Dyledeb
Offeryn tymor canol i dymor hir a ddefnyddir gan gwmnïau mawr i fenthyg arian, ar gyfradd llog sefydlog.

Dyledwyr
Sefydliadau neu bobl sydd mewn dyled ariannol.

Dyrannu asedau
Dadansoddiad fesul canran o bortffolio buddsoddi. Mae hyn yn dangos sut y caiff y buddsoddiad ei rannu ymhlith dosbarthau gwahanol o asedau. Ymhlith y dosbarthau hyn mae cyfranddaliadau, bondiau, eiddo, arian parod a buddsoddiadau tramor. Mae sefydliadau yn strwythuro eu dyraniad i gydbwyso risg a sicrhau bod ganddynt bortffolio amrywiol.

E

Ecwiti preifat
Mae hyn yn cyfeirio at ddal stoc mewn cwmnïau heb eu rhestru – cwmnïau nad ydynt ar gyfnewidfa stoc. Mae’n cynnwys ffurfiau ar gyfalaf menter a chyllid Rheolwyr yn Prynu Busnesau.

Ecwiti
Mewn menter sy’n gweithredu, ecwiti yw cyfanswm y cyfalaf a fuddsoddwyd a’r enw a gedwir yn ystod bywyd gweithredol y busnes. Mewn achos o ddirywiad neu ddiddymiad busnes, mae ecwiti yn cyfeirio at werth gweddilliol busnes neu fuddsoddiad ar ôl i’r holl ddyledion a hawliadau eraill gael eu setlo, h.y. y swm y mae gan y perchnogion hawl iddo.

Elw disgwyliedig
Cyfanswm yr arian (elw) y mae buddsoddwr yn disgwyl ei dderbyn o fuddsoddiad.


Elw gros
Yr elw y mae busnes yn ei ennill o fasnachu, cyn didynnu treuliau gorbenion.

Elw net
Elw busnes ar ôl ystyried yr holl orbenion.

Enillion cyfalaf
Pan gaiff ased ei werthu am fwy na’r gost brynu gychwynnol, adwaenir yr elw fel enillion cyfalaf. Dyma’r gwrthwyneb i golled gyfalaf, sy’n digwydd pan fydd ased yn cael ei werthu am lai na’r pris prynu cychwynnol.

Enillion cyfredol
Incwm a dderbynnir yn ystod cyfnod y buddsoddiad (e.e. difidendau) yn hytrach na’r gyfran elw cyfalaf a dderbynnir ar fuddsoddiad ar ddiwedd cyfnod buddsoddi.

G

Gerio
Cymhareb dyled i ecwiti cwmni. Yn gyffredinol, po uchaf y gerio, yr uchaf y ganran o elw blynyddol y mae’n rhaid ei defnyddio i dalu llog a’r mwyaf agored i ddigwyddiadau y tu allan i’w reolaeth y mae’r cwmni, er enghraifft cynnydd mewn cyfraddau llog neu ostyngiad mewn gwerthiannau.

Gorbenion
Treuliau nad ydynt yn ymwneud â llafur yr eir iddynt wrth weithredu busnes nad ydynt yn ymwneud yn uniongyrchol â phrynu nwyddau neu’r gwasanaethau y mae’r busnes yn eu gwerthu.

Graddfa dyrannu ecwiti
Dyma strwythur sy’n pennu dyraniad ecwiti yn y pen draw rhwng grwpiau o randdeiliaid. Mae clicied yn galluogi tîm rheoli i gynyddu ei gyfran o ecwiti mewn cwmni os bydd y cwmni’n perfformio’n dda.

Grant
Swm o arian a roddir i fusnes gan lywodraeth, awdurdod lleol neu gronfa gyhoeddus i gyllido gweithgaredd fusnes benodol.

Gwarant ar draws cwmnïau
Gwarant a roddir i fanc gan sawl cwmni sy’n rhan o’r un grŵp o gwmnïau pan fydd y banc yn rhoi benthyg arian i un o’r cwmnïau yn y grŵp.

Gwarant bersonol a gefnogir
Addewid a roddir gan unigolyn i sicrhau bod trydydd parti yn cyflawni ei rwymedigaethau a/neu addewid i gyflawni’r rhwymedigaethau hynny yn lle trydydd parti os bydd y trydydd parti hwnnw yn methu â gwneud hynny.

Gwarant personol
Addewid ysgrifenedig heb ei ddiogelu gan berchennog busnes a/neu swyddog gweithredol busnes yn gwarantu taliadau ar les neu fenthyciad ar gyfer offer os na fydd y busnes yn talu.

Gwarant
Addewid gan warantwr i ad-dalu benthyciad neu ran o fenthyciad ar ran y benthyciwr os na all y benthyciwr wneud hynny.

Gwarantwr
Person sy’n derbyn cyfrifoldeb am ad-dalu rhwymedigaeth ariannol os bydd y benthyciwr gwreiddiol yn methu â bodloni’r termau ad-dalu neu’n methu ag ad-dalu’r rhwymedigaeth yn llwyr.

Gwariant
Costau yr eir iddynt gan brosiect neu fusnes ac felly arian sy’n gadael y prosiect neu’r busnes.

Gweinyddol
Gweithdrefn a ddiffinnir gan Ddeddf Ansolfedd 1986, gan ddarparu opsiwn arall yn lle rhoi’r cwmni drwy’r broses ddiddymiad neu dderbynyddiaeth. Pan fydd llys wedi cael gorchymyn gweinyddu, caiff hawliadau pob credydwr eu rhewi, gan amddiffyn y cwmni rhag ei gredydwyr. Yna, mae’r gweinyddwr yn rhedeg y cwmni.

Gwerthiant masnach
Gwerthu cwmni i gwmni arall. Fel ffordd o adael, mae’n opsiwn arall yn lle arnofio/rhoi’r cwmni ar y farchnad stoc ac mae’n fwy cyffredin.

Ffactora
Prynu gan ffactor o anfonebau am bris gostyngol er mwyn darparu arian parod ar unwaith.

Ffi rheoli
Dyma’r ffi flynyddol a delir i’r partner cyffredinol. Fel arfer mae’n ganran o ymrwymiadau partner cyfyngedig i’r gronfa ac mae’n talu costau sylfaenol rhedeg a gweinyddu’r gronfa.

Ffïoedd trefnu
Ffi a godir gan fanc am drefnu cyfleuster gorddrafft i gwsmer.

Fforffedu
Y weithred o brynu symiau derbyniadwy allforiwr (y swm sy’n ddyledus gan fewnforiwr i allforiwr) am bris gostyngol drwy dalu ag arian parod. Yna mae’n rhaid i’r mewnforiwr dalu ei ddyled i’r fforffedwr, h.y. y prynwr.

Ffurflen asedau a rhwymedigaethau
Mae’r ffurflen yn darparu datganiad o asedau a rhwymedigaethau cwmni.

H

Hurbwrcas
Dull o gyllido prynu asedau. O dan gytundeb hurbwrcas, mae’r busnes yn talu blaendal cychwynnol gyda gweddill y balans a’r llog yn cael eu talu dros gyfnod o amser. Ar ddiwedd y cyfnod, mae’r busnes yn berchen ar yr ased.

I

Incwm
Yr arian sy’n cael ei gynhyrchu a’i dderbyn gan y sefydliad o ganlyniad i gynnal ei weithredoedd neu dderbyn cyllid a chymhorthdal ar gyfer y gweithredoedd hynny.

L

Lesio
Talu am ased drwy wneud daliadau rheolaidd dros gyfnod penodol. Dull ‘oddi ar y fantolen’ o gyllido gwariant cyfalaf.

Lwfans cyfalaf
Lwfans treth sy’n ystyried dibrisiant mathau penodol o asedau busnes fel peirianwaith, offer, cerbydau ac ati. Rydych yn hawlio rhan o gost yr eitem bob blwyddyn yn erbyn eich elw, cyn i’ch treth gael ei chyfrifo.

Ll

Llif arian
Cyfanswm yr arian sy’n cael ei drosglwyddo i’r busnes ac o’r busnes, yn arbennig am ei fod yn effeithio ar hylifedd.

Llinell credyd
Cytundeb a negodir rhwng benthyciwr a rhoddwr benthyciadau sy’n sefydlu uchafswm y gall benthyciwr godi arian yn ei erbyn. Rhwymedigaeth y benthyciwr ar unrhyw bwynt yw’r swm a godir yn erbyn yr uchafswm hwnnw yn unig. Mae’r cytundeb hefyd yn nodi amodau eraill, fel sut a pryd mae’n rhaid ad-dalu’r arian a fenthycir yn erbyn y llinell credyd.

Llinell waelod
Ffigur terfynol ar gyfrif elw a cholled sy’n deillio o gyfrifiadau amrywiol a gynhwysir ar y datganiad hwn.

Llog
Tâl a godir am ddefnyddio arian a roddir gan roddwr benthyciadau.

Llwybr gadael
Y dull y mae buddsoddwr yn bwriadu ei ddilyn, neu wedi ei ddilyn, i wireddu buddsoddiad. Gallai hyn amrywio o werthiant masnach, i reolwyr yn prynu’r busnes, i roi’r busnes ar y gyfnewidfa stoc.

Llythyr credyd
Gwarant a roddir gan fanc ar ran mewnforiwr i dalu allforiwr, pan gyflwynir dogfennau penodol sy’n cynrychioli cyflenwi nwyddau o fewn amser penodol. Defnyddir mewn masnach ryngwladol, ac mae’n caniatáu dau barti i gyfnewid perchenogaeth a meddiant nwyddau a’r arian i dalu amdanynt.

 

M

Mantolen
Datganiad o asedau, rhwymedigaethau, a chyfalaf busnes neu sefydliad arall ar adeg benodol, sy’n dangos balans yr incwm a’r gwariant dros y cyfnod blaenorol.

Marchnad eilaidd
Y farchnad ar gyfer proses eilaidd lle mae rheolwyr yn prynu busnesau.

Meddiannu gelyniaethus
Meddiannu cwmni yn erbyn dymuniadau’r rheolwyr neu’r bwrdd cyfredol.

Meincnod
Dyma fesur safonol a ddefnyddir i asesu perfformiad cwmni. Mae angen i fuddsoddwyr wybod a yw cwmni yn cyrraedd meincnodau penodol ai peidio oherwydd bydd hyn yn pennu strwythur y pecyn buddsoddi. Er enghraifft, gallai cwmni sy’n araf i gyrraedd meincnodau penodol roi iawndal i fuddsoddwyr drwy gynyddu eu dyraniad stoc.

Menter gymdeithasol
Sefydliad sy’n defnyddio strategaethau masnachol i fanteisio i’r eithaf ar welliannau o ran lles dynol ac amgylcheddol, yn hytrach na sicrhau’r elw mwyaf ar gyfer cyfranddalwyr allanol, yw menter gymdeithasol.

Methdalwr
Person neu sefydliad sydd wedi’u datgan yn gyfreithiol fel rhai na allant dalu eu dyledion.

N

Nodyn
Dogfen sy’n cydnabod bod dyled yn bodoli ac sy’n addo ad-dalu’r ddyled honno.

O

Opsiwn
Yr hawl i brynu stoc mewn cwmni ar ôl cyfnod penodol o amser.

P

Parod i fuddsoddi
Rhoi arian i mewn i ased ac eithrio adbrisiant cyfalaf, difidendau, a/neu enillion llog.

Partneriaeth gyfyngedig
Y dull safonol o fuddsoddi mewn cronfeydd ecwiti preifat. Mae gan bartneriaeth gyfyngedig fywyd sefydlog, fel arfer deng mlynedd.

Partneriaeth
Busnes y mae dau neu fwy o unigolion yn berchen arno ac yn ei redeg, ac maent oll yn gyfrifol am ddyledion y busnes. Nid yw’r cwmni yn endid cyfreithiol ar wahân.

Partneriaid cyfyngedig
Sefydliadau neu unigolion sy’n cyfrannu cyfalaf i gronfa ecwiti preifat. Mae partneriaid cyfyngedig fel arfer yn cynnwys cronfeydd pensiwn, cwmnïau yswiriant, cwmnïau rheoli asedau a buddsoddwyr cronfeydd.

Perchennog buddiol
Person sy’n mwynhau buddiannau perchenogaeth er bod y teitl mewn enw arall.

Portffolio
Cyfeirir at y broses o wasgaru buddsoddiadau i gwmnïau gwahanol fel y portffolio.

Prif fuddsoddwr
Y cwmni neu’r unigolyn sy’n trefnu rownd gyllido, ac sydd fel arfer yn cyfrannu’r swm mwyaf o gyfalaf i’r fargen.

Proses eilaidd lle mae rheolwyr yn prynu busnesau
Strategaeth gwerthu a gadael gyffredin. Mae buddsoddwr y sefydliad o’r broses wreiddiol lle mae rheolwyr yn prynu’r busnes yn gadael gan werthu ei gyfranddaliadau i fuddsoddwr arall o fewn y sefydliad fel arfer.

Proses wedi’i Hysgogi gan y Gwerthwr lle mae Rheolwyr Cyfredol yn Prynu’r Busnes (VIMBO)
Mae gwerthwr/perchennog y busnes yn annog y broses MBO, a ariennir yn rhannol drwy ystyriaeth wedi’i gohirio.

Proses wedi’i Hysgogi lle mae’r Rheolwyr Cyfredol yn Prynu’r Busnes (LBO)
MBO lle caiff y cyfalaf ecwiti ei gefnogi gan swm mawr iawn o ddyled.

R

Risg
Y tebygolrwydd y bydd yr elw yn y pen draw yn llai na’r elw disgwyliedig.

Rh

Rhagolygon llif arian
Amcangyfrif amseru a symiau arian a ddaw i mewn i fusnes ac a delir allan ohono dros gyfnod penodol (fel arfer blwyddyn).

Rheolwr cyfredol yn prynu busnesau (MBO)
Mae’r tîm rheoli yn prynu’r cwmni mae’n ei redeg.

Rheolwyr Allanol a Rheolwr Cyfredol yn Prynu’r Busnes (BIMBO)
Cyfuniad o reolwyr cyfredol a rheolwyr newydd yn prynu busnes, lle mae’r tîm sy’n prynu’r busnes yn cynnwys cyfuniad o’r ddau.

Rheolwyr allanol yn prynu busnesau (MBI)
Mae tîm rheoli allanol yn prynu i mewn i gwmni targed.

Rheolwyr cyfredol yn prynu’r busnes
Prynu cwmni neu fudd rheoli cyfranddaliadau corfforaeth. Mae hyn yn digwydd yn aml pan fydd rheolwyr cyfredol cwmni yn dymuno cymryd rheolaeth dros y cwmni. Gweler rheolwyr cyfredol yn prynu’r busnes.

Rhestru
Pan fydd cwmni yn masnachu ei gyfranddaliadau ar farchnad stoc, dyweder fod y cwmni wedi “rhestru”.

Rhoddwr benthyciadau
Rhywun sy’n sicrhau bod arian ar gael i berson arall gyda’r disgwyliad y caiff yr arian ei ad-dalu, yn ogystal ag unrhyw log a/neu ffioedd.

Rhwydwaith angylion busnes
Sefydliad sy’n hwyluso’r broses o ddod â busnesau ac angylion busnes ynghyd e.e. http://www.xenos.co.uk/

Rhwymedigaethau cyfredol
Rhwymedigaethau ariannol i sefydliad arall y bydd yn rhaid eu talu o fewn blwyddyn. Ymhlith y rhain mae cyfrifon taladwy, benthyciadau banc a nodiadau tymor byr.

Rhwymedigaethau
Dyledion neu rwymedigaethau cyfreithiol cwmni sy’n codi yn ystod gweithrediadau busnes.

S

Syndicetiad
Rhannu bargeinion rhwng dau fuddsoddwr neu fwy, fel arfer gydag un cwmni yn gwasanaethu’r prif fuddsoddwr. Mae buddsoddi gyda’i gilydd yn caniatáu i gyfalafwyr menter gronni adnoddau a rhannu risg buddsoddiad. Mae Cyllid Cymru wedi cyd-fuddsoddi â syndicetiaid ar sawl achlysur.

T

Taflen telerau
Taflen sy’n crynhoi manylion y telerau ac amodau sydd ynghlwm wrth gyfle buddsoddi.


Teler

Unrhyw gymalau sy’n rhan o’r contract.

Treuliau/gorbenion sefydlog
Cost gweithredu busnes, nad yw’n newid gyda faint o fusnes sy’n cael ei wneud. Rhai enghreifftiau posibl yw rhent ar gyfer adeiladau busnes, taliadau yswiriant, gwres a golau.

Trosiant
Incwm refeniw y mae cwmni yn ei dderbyn o’i weithgareddau busnes arferol


Trosoledd
Swm y ddyled a ddefnyddir i gyllido asedau busnes.


Tymor
Hyd y benthyciad.


Tynnu i lawr
Dyma’r weithred wirioneddol o drosglwyddo’r arian y cytunwyd arno o’r buddsoddwr i darged y buddsoddiad.

U

Uned hybu
Endid a gynlluniwyd i feithrin syniadau busnes neu dechnolegau newydd i’r pwynt lle y dônt yn ddeniadol i gyfalafwyr menter. Mae uned hybu fel arfer yn darparu gwagle ffisegol a rhai o’r gwasanaethau neu’r holl wasanaethau – cyfreithiol, rheoli, technegol – sydd eu hangen er mwyn datblygu syniad busnes. Mae cwmnïau ecwiti preifat yn aml yn cefnogi unedau hybu fel ffyrdd o gynhyrchu cyfleoedd buddsoddi cyfnod cynnar. 

Unig fasnachwr
Math o endid busnes y mae un person naturiol yn berchen arno ac yn ei redeg a lle nad oes unrhyw wahaniaeth cyfreithiol rhwng y perchennog a’r busnes.

Uno
Cyfuno dau neu fwy o gwmnïau er lles yr holl fusnesau sy’n rhan o’r broses.